ادبیات‌شناس، عضو اتفاق نویسندگان ا.ج.ش.س (1963 ) ، عضو وابسته آکادمی علم‌های جمهوری تاجیکستان (1981 )، خادم شایسته علم جمهوری تاجیکستان (1994 )، عضو پیوسته فرهنگستان ‌زبان و ادب فارسی ایران (1996 ) منیاز‌اف عبدالقادر 10 آگوست سال 1930 در جماعت پولادان شهر کان بادام، در عائله ضیایی تولد شده‌است .

در سال 1953 فکلته تاریخ و فلالاگیه دانشگاه دولتی تاجیکستان (حالا دانشگاه ملی تاجیکستان)-را ختم کرده، سال 1956 بعد تحصیل در اسپرنتره آکادمی علم‌های جمهوری تاجیکستان در پژوهشگاه ‌زبان و ادبیات به نام رودکی آکادمی علم های تاجیکستان به صفت خادم علمی به کار شروع نمود. او سال‌های 1949 - 1956 در برابر تحصیل همچنین به صفت نتاق شعبه خارجی رادیوی تاجیکستان فعالیت کرده‌است. بین سال های 1956 - 1961 در شعبه ادبیات ساویتی تاجیک پژوهشگاه ‌زبان و ادبیات به تحقیقات علمی مشغول شده، سال‌های 1962 - 1969 همچون معاون علمی رئیس پژوهشگاه فعالیت نموده‌است .

از سال 1969 تا سال 1972 به صفت معاون سرمحرر اینسكلاپیدیه ساویتی تاجیک و طی سال‌های 1972 - 2000 در وظیفه رئیس پژوهشگاه ‌زبان و ادبیات به نام رودکی کار کرده‌است .

سال 1960 در پژوهشگاه شرق‌شناسی آکادمی علم‌های اتحاد شوروی در موزوی «مرحله‌های اول ایجادیات صدر‌الدین عینی و مقام آن در ادبیات انقلابی شرق نزدیک» رساله نامزدی حمایه کرده‌است. توجه او را بیشتر مسأله‌های اساسی و نظری فلالاگیه تاجیک به خود کشیده، در برابر تحقیق بعضی جهت‌های ایجادیات شاعران علی‌حده، به مثل دقیقی، حافظ شیر‌آزی، کمال خجندی، عبدالرحمان جامی، احمد دانش، ابوالقاسم لاهوتی، میرزا تورسون‌زاده به پژوهش ایجادیات صدر‌الدین عینی مشغول ‌گردیده، در این موضوع‌ها اثر و مقاله‌های ارزشمند تعلیف نموده‌است .

نخستین مقاله‌های او سال‌های 50-ام عصر گذشته به طبع رسیده اند. او مؤلف رساله "پبلتسستكه و نظم صدر‌الدین عینی" (1958)، «لغت املا» (1991، با هم‌مؤلفی ا. میرزایف)، «نظم‌شناسی تاجیک» (1993)، «حکیم سخنور» (در باره روزگار و آثار ناصر خسرو) (2003) (با هم‌مؤلفی خدایی شریف‌اف) و مؤلف زیاده از 200 اثر و مقاله علمی می‌باشد. مهم‌ترین آثار او به تحقیق مسأله‌های تاریخ و نظریه ادبیات، چهره‌های علی‌حده ادبی، نقد ادبی و تاریخ ترجمه، پیوند‌های ادبی، پهلو‌های گوناگون ساخت شعر تاجیکی و غیره بخشیده شده اند .

عبدالقادر منیاز‌اف همزمان در تهیه، تحریر و آماده نشر ساختن یک سلسله آثار علمی، ادبی و لغت و محاوره‌ها سهم گرفته‌است، که کتاب‌های «مسأله‌های ادبیات معاصر تاجیک» (1970 )، «مجموعه شعر‌های ابن سینا» (1980)، «تاریخ ادبیات ساویتی تاجیک» (1980، ج IV)، دوجلده منتخب آثار م. تورسون‌زاده (1981)، سلسله مجموعه «جشن‌نامه عینی» (1963 و من‌بعد)، نشر اینسكلاپیدی "ریسپبلكه ساویگی سوسیالیستی تاجیکستان" (1984)، «لغت روسی-تاجیکی» (مسکو، 1985) از جمله آن‌ها می‌باشد .

عبدالقادر مه‌نیاز‌اف در تاجیکستان همچون مؤلف و مرتب کتاب‌های درسی "ادبیات ساویتی"، "ادبیات وطن"، "ادبیات تاجیک" برای مکتب‌های میانه شناخته شده‌است و این پهلوی فعالیت او از سال‌های 60-ام عصر گذشته ابتدا گرفته، تا پایان عمرش ادامه یافت.

دید فراخ علمی و تفکر نیرومند تاریخیش به او امکانیت دادند، که در دایره‌های علمی و ادبی تاجیکستان و بیرون از مرز آن – روسیه، ایران، هندوستان، افغانستان، پاکستان و سائر مملکت‌های شرق محض با فعالیت علمی و قابلیت تشكلاتچگیش شناخته شود. چندی از مقاله‌های علمی و تحقیقاتی او در صحیفه‌های مطبوعات و نشریه‌های اوزبكستان، اکراین، افغانستان، ایران، ایالات متحده آمریکا و غیره انتشار یافته‌اند. او در سمینار، سمپوزیوم و كانفرانس‌های بین‌المللی «شعر فارسی» (دوشنبه، 1968)، 400-سالگی وفات بایزید انصاری (پیر روشن) و بزرگداشت هزاره دقیقی (کابل، ژانویه و دسامبر 1975)، استادان ‌زبان فارسی (دهلی، 1989)، رابطه‌های فرهنگی (ختای، شنجان، 1989) مسأله‌های ایران‌شناسی (تهران، 1995)، رابطه‌های ادبی و فرهنگی قرن XXI (وشنگتان، 1996)، پژوهش در فرهنگ باستان (2002) شرکت و سخنرانی کرده‌است. سال‌های 1980 و 1985 در هیئت نمایندگان حکومت جمهوری در روز‌های دوستی تاجیکستان و افغانستان به شهر کابل و سال 2002 به مقصد شرکت در تاسیس نمایندگی انجمن "پیوند" بریوسیل (بلژیک) و آمستردام (گالندیه) سفر نموده‌است .

او سال‌های طولانی در حیات جمعیتی مملکت فعالانه شرکت داشت: عضو کمیته شوروی محافظت صلح، عضو ریاست مرکزی انجمن دوستی شروی و افغانستان، عضو شورای مؤسسان فوند شوروی مدنیت، عضو شورای هماهنگ‌سازی تدقیقات علمی شعبه ادبیات و ‌زبان آکادمی علم‌های اتحاد شوروی، عضو ریاست انجمن دوستی و رابطه‌های فرهنگی تاجیکستان با کشور‌های خواریچی، معاون رئیس جمعیت دوستی تاجیکستان و افغانستان، عضو کمیته اصطلاحات آکادمی علم‌های جمهوری تاجیکستان، عضو ریاست کمیته جایزه‌های دولتی جمهوری تاجیکستان به نام رودکی در ساحه ادبیات، صنعت و معماری و به نام ابن سینا در ساحه تکنیکا در نزد حکومت جمهوری، عضو صدارت و ریاست اتفاق نویسندگان تاجیکستان، عضو رایست جمعیت «دانش» تاجیکستان، رئیس جمعیت کتاب‌دوستان شهر دوشنبه، عضو هیئت اساسی تحریریه اینسكلاپیدیه ساویتی تاجیک، عضو هیئت تحریریه اخبار آکادمی علم‌های جمهوری تاجیکستان (شعبه علم‌های جمعیتی)، عضو کمیسیون دولتی تهیه قانون ‌زبان جمهوری تاجیکستان و عضو گروه کاری آن بود. چندی از وظیفه‌های علمی و جمعیتی وی، از قبیل معاون رئیس انجمن تاجیکان و فارسی‌زبانان جهان، عضو شورای مرکزی و شورای کهنسالان حرکت وحدت ملی و احیای تاجیكستان، عضو شورای جمعیتی جمهوری تاجیکستان، عضو کمیسیون نامگذاری حکومت شهر دوشنبه وکیل مجلس نمایندگان خلق شهر دوشنبه، رئیس شورای حمایه رساله‌های دکتری نزد پژوهشگاه ‌زبان و ادبیات به نام رودکی، عضو بنیاد رودکی و کمیته عینی تا دم واپسینش دوام کرده‌اند .

عبدالقادر منیاز‌اف نه فقط در تاجیکستان، همچنین بیرون از مرز‌های آن نیز به حیث داننده و خواننده شعر تاجیکی شناخته شده‌است. او از آوان جوانی فعالیت تحقیقات علمی و شعر‌شناسی و سخن‌سنجی و خوانش شعر را توأم انجام داده‌است. اشعار بسیار شاعران، نمونه‌های ایجادیات شفاهی خلقی و آثار نویسندگان تاجیک را توسط آواز مرغلدار و خوانش زیبا به سمع ملیان‌ها مردمان عالم می‌رسانید. مهارت خاصه گویندگی عبدالقادر منیاز‌اف به آواز دل‌نشین و معنی‌رسی و ادا‌فهمی او متن بدی علاقه می‌گیرد. شخصانی، که با او پیرامون شعر و شعریت، مسائل عروض و صنعت سخن هم صحبت شده اند، از این دولت بزرگ معنوی و شخصیت جاذب او بهره‌ها بردند و شهادت می‌دهند، که او هنر ناتکراری داشت .

یک پهلوی فعالیت علمی او به تدقیق مسأله‌های مبرم زبان‌شناسی تاجیک، حسن سخن و مهارت سخنوری، ترغیب و پشتیبانی از ‌زبان و فرهنگ، ضرورت تاریخی آموزش و بزرگداشت ‌زبان‌ها علاقه می‌گیرد، که در این جبهه نیز او مقاله و گزارش‌های جالب در نشریه‌های تاجیکستان و روسیه و ایران و افغانستان به طبع رسانیده‌است. زیاده از 150 مجموعه آثار خرد و بزرگی، که ترتیب و تحریر و تدوینشان با شرکت او انجام یافته‌اند، در سال‌های گوناگون از طریق نشریه‌های تاجیکستان چاپ شده اند .

دایره فعالیت عبدالقادر منیاز‌اف فقت به تحقیق مسأله‌های مختلف ادبیات و گویندگی، کار‌های مأموری و سازماندهی محدود نمی‌شود. او تدقیق مسأله‌های ترجمه بدی را با عمل بی ‌واسطه ترجمانی یکجایه انجام داده، در این ساحه نیز به حیث محرر، مرتب و مترجم شناخته شده‌است. "خمسة المتحیرین" الیشیر نوایی از جمله نمونه ترجمه‌هایست، که از جانب عبدالقادر منیاز‌اف با درک مسئولیت، مهارت و نهایت زبان‌دانی انجام داده‌است. اثر مذکور دو مراتبه (سال‌های 1961، 1989) با توضیح و پیش‌گفتار او چاپ شده، در بین خوانندگان تاجیکستان و اوزبكستان شهرت یافته‌است. عبدالقادر مه‌نیاز‌اف «تاجیکان» باباجان غفور‌اف را نیز با هم ‌قلمی نثار خال‌محمد‌اف ترجمه کرده‌است، که آن در دو جلد (سال‌های 1983، 1985) چاپ شده بود. از روی نشر مذکور سال 1985 در کابل به فارسی دری و به مناسبت جشن نودمین زادروز آکادمیک باباجان غفور‌اف سال 1997 به حروف فارسی و سال 1998 به تاجیکی از طرف نشریات «عرفان» انتشار یافت .

جای تاکید است، که 6 فوریه سال 2020 با امر رئیس جمهور تاجیکستان محترم امامعلی رحمان شاه‌اثر آکادمیک ب. غفور‌اف «تاجیکان» انتشار ‌گردیده، در سال 2021 به مناسبت 30-سالگی استقلال دولتی به هر یک عائله تاجیکستان تقدیم گردید. نشر مذکور نیز ترجمه ع. منیاز‌اف و ن. خال‌محمد‌اف می‌باشد. همچنین، ترجمه یک قطار قصه و رمان‌های نویسندگان خلق‌های گوناگون، به مثل «تاجیکستان» - پ . كنتسكی (1959، با هم ‌قلمی م .شكور‌اف)، "سرگذشت رل امندسین" ا. یكاولیف (1960، با هم ‌قلمی ن. خال‌محمد‌اف)، «بی‌زبان" و. گ. كارالینكا (1965)، رُمان "شاعر" (دست‌نویس) افندی كپیف و غیره به قلم او تعلق دارند.

طی سال‌های سروری عبدالقادر منیاز‌اف پژوهشگاه ‌زبان و ادبیات به نام رودکی و شورای دفاعی رساله‌های دکتری آن سد‌ها عالمان ساحه فلالاگیه را تربیه کرده و در این مدت خود پژوهشگاه به یک مرکز بزرگ علم فلالاگیه تاجیک تبدیل یافت، که در این جبهه نیز او خدمت‌های بی‌دریغ برای خلق و معرفت جامعه انجام داده‌است .

خدمت‌های شایسته ابلقادر مه‌نیاز‌اف در رشل علم و فرهنگ و پیشبرد حیات جمعیتی با آردین‌های شرف، نشان استقلال، مدال «برای محنت شجاعتمندانه» قدردانی گردیده اند. همچوننین، او با مدال جشنی به شرف 100-سالگی تولد و. ا. لنین، افتخار‌نامه‌های ریاست شورای آلی جمهوری تاجیکستان، نامه‌های افتخاری کمیته مرکزی حزب کمونیستی تاجیکستان، انجمن دوستی و رابطه‌های فرهنگی اتحاد شوروی با کشور‌های خارجی، کمیته محافظت صلح، وزارت معارف جمهوری، آکادمی علم‌های جمهوری تاجیکستان سرفراز ‌گردیده‌است .

عبدالقادر منیاز‌اف از سال 2000 تا آخر روز‌های حیاتش سرور افتخاری پژوهشگاه ‌زبان و ادبیات به نام رودکی و رئیس کمیته اجرائیه انجمن «پیوند» بود. او به رغم درد بی‌درمان، که در سال‌های آخر زندگی جسمش را افگار کرده بود، فعالیت علمی و جمعیتی خود را ادامه می‌داد .

26 آپریل سال 2008 با امید طبابت او را به جمهوری اسلامی ایران برده، در بیمارستان «مهر» شهر تهران بستری نمودند، اما در گیرودار حیات و ممات مرگ بیمان دست‌بالا شد. روز 3 می سال 2008 در این بیمارستان قلب انسان شریف، دانشمند ممتاز، سخنور برجسته و چهره معروف علم و ادب تاجیک عبدالقادر منیاز‌اف از تپیدن باز ماند. وی در راه به هم آوردن تاجیکان جهان و فارسی‌زبانان برون‌مرزی و ارزش‌های تاریخی و فرهنگی آنان خدمت‌های بی‌دریغ کرده‌است. این دانشمند فرهیخته و سر‌شناس کشور، استاد سخن و یکی از داننده‌گان معروف و ناتکرار شعر فارسی تاجیکی تا لحظه‌های واپسین عمر در راه پایداری و حفظ ارزش‌های تاریخی و فرهنگی فارسی‌زبانان دنیا عمل خوب و اعتقاد سخت به یادگار گذاشت.

لطف‌الله شریف‌زاده، نامزد علم های فلالاگی، خادم کلان علمی شعبه ادبیات معاصر پژوهشگاه زبان و ادبیات آکادمی ملی علوم تاجیکستان