Имрӯз, 10 июн бо ташаббуси Раёсати Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон ва ибтикори Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакӣ дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон конференсияи байналмилалии илмию назариявӣ таҳти унвони «Робияи Балхӣ – нахустбонуи соҳибдевони адабиёти тоҷику форс» баргузор гардид.

Ба кори конфронс директори Институти забон ва адабиёти ба номи А. Рӯдакии Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон Шарифзода Фарангис ҳусни оғоз бахшида таъкид дошт, ки Робияи Балхӣ аз зумраи чеҳраҳои барҷастаи адабиёти классикии тоҷику форс буда, осори ӯ дар ташаккули анъанаҳои шеърӣ ва рушди адабиёти форсизабон нақши арзишманд гузоштааст.

Президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, академик Хушвахтзода Қобилҷон Хушвахт дар сухани ифтитоҳии хеш иброз дошт, ки Робияи Балхӣ аз чеҳраҳои дурахшони адабиёти классикии тоҷику форс буда, бо истеъдоди нодир, ҷаҳонбинии васеъ ва маҳорати баланди суханварӣ дар таърихи фарҳангу адабиёти миллӣ мақоми хосса касб намудааст. Таъкид гардид, ки осори гаронбаҳои ин бонуи соҳибқалам на танҳо бозгӯи эҳсосу андешаҳои инсонист, балки намунаи олии зебоишиносӣ, озодандешӣ ва арҷгузорӣ ба арзишҳои маънавӣ мебошад.

Гуфта шуд, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ таҳти роҳбарии хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба омӯзиш, ҳифз ва муаррифии мероси гаронбаҳои фарҳангиву адабии миллат таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардида, барои таҳқиқи ҳамаҷонибаи осори шахсиятҳои барҷастаи таърихиву адабӣ шароити мусоид фароҳам оварда шудааст.

Дар идома мушовири калони Бахши ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Абдулозода Масрур таъкид кард, ки мероси адабӣ ва фарҳангии халқи тоҷик яке аз муҳимтарин пояҳои худшиносии миллӣ ба шумор рафта, омӯзиш ва муаррифии шахсиятҳои барҷастаи илму адаб дар таҳкими ҳувияти миллӣ ва тарбияи маънавии ҷомеа нақши муассир дорад.

Зикр гардид, ки Робияи Балхӣ ҳамчун яке аз нахустин намояндагони адабиёти тоҷику форс бо осори пурмуҳтаво ва шахсияти нотакрори худ дар таърихи фарҳанги ҷаҳонӣ ҷойгоҳи шоиста дошта, омӯзиши ҳамаҷонибаи ҳаёт ва эҷодиёти ӯ барои шинохти амиқтари таърихи адабиёт ва фарҳанги миллӣ аҳаммияти махсус дорад.

Вазири фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Матлубахон Сатториён зимни суханронӣ зикр дошт, ки Робияи Балхӣ аз ҷумлаи нобиғаҳои сухан ва чеҳраҳои мондагори тамаддуни форсизабон буда, номи ӯ ҳамчун нахустбонуи соҳибдевони адабиёти тоҷику форс дар саҳифаҳои таърих бо ҳарфҳои заррин сабт гардидааст. Қайд гардид, ки осори боқимондаи ин бонуи соҳибистеъдод намунаи олии фарҳанги суханварӣ ва бозгӯи мақому манзалати зан дар ҷомеаи фарҳангии он давра мебошад.

Иброз гардид, ки дар замони соҳибистиқлолӣ бо дастгирии пайвастаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва таваҷҷуҳи махсуси Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳифз, омӯзиш ва муаррифии мероси таърихиву фарҳангии миллат аҳаммияти хосса дода мешавад. Гуфта шуд, ки арҷгузорӣ ба зиндагӣ ва эҷодиёти шахсиятҳои бузурги фарҳангӣ, аз ҷумла Робияи Балхӣ, барои таҳкими худшиносии миллӣ, боло бурдани маърифати фарҳангӣ ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи эҳтиром ба арзишҳои миллӣ мусоидат менамояд.

Дар идомаи конфронс олимону муҳаққиқон аз дохил ва хориҷи кишвар маърӯза намуда, таъкид доштанд, ки Робияи Балхӣ аз нахустин ситораҳои тобноки осмони адабиёти форсӣ-тоҷикӣ ба шумор рафта, эҷодиёти ӯ дар ташаккули адабиёти классикӣ ва рушди анъанаҳои суханварии форсизабонон нақши муҳим бозидааст. Зикр гардид, ки осори ин шоири соҳибзавқ саршор аз муҳаббат, покӣ, садоқат, озодандешӣ ва арзишҳои волои инсонӣ буда, то имрӯз аҳаммияти илмӣ ва адабии худро нигоҳ доштааст.

Таъкид гардид, ки омӯзиши амиқи ҳаёт ва фаъолияти эҷодии Робияи Балхӣ барои дарки беҳтари марҳилаҳои аввали ташаккули адабиёти форсӣ-тоҷикӣ ва муайян намудани ҷойгоҳи занон дар таърихи фарҳангу тамаддуни минтақа аҳаммияти хос дорад. Дар ин замина, мероси адабии Робияи Балхӣ ҷузъи муҳими ганҷинаи фарҳангии халқҳои форсизабон маҳсуб ёфта, муаррифии бештари он дар сатҳи байналмилалӣ ба таҳкими робитаҳои фарҳангӣ ва густариши ҳамкориҳои илмӣ мусоидат хоҳад кард.

РОБИЯ БАЛХИ — ПЕРВАЯ ПОЭТЕССА, ИМЕВШАЯ СОБСТВЕННЫЙ ДИВАН В ТАДЖИКСКО-ПЕРСИДСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ

Сегодня, 10 июня, по инициативе Президиума Национальной академии наук Таджикистана и Института языка и литературы имени А. Рудаки в Национальной библиотеке Таджикистана состоялась Международная научно-теоретическая конференция на тему «Робия Балхи — первая поэтесса, имевшая собственный диван в таджикско-персидской литературе».

Работу конференции открыла директор Института языка и литературы имени А. Рудаки Национальной академии наук Таджикистана Фарангис Шарифзода, подчеркнув, что Робия Балхи является одной из выдающихся фигур классической таджикско-персидской литературы, а её творчество сыграло значительную роль в формировании поэтических традиций и развитии персоязычной литературы.

Президент Национальной академии наук Таджикистана, академик Хушвахтзода Кобилджон Хушвахт в своём вступительном слове отметил, что Робия Балхи является одной из ярких представительниц классической таджикско-персидской литературы, которая благодаря своему редкому таланту, широкому мировоззрению и высокому мастерству слова заняла особое место в истории национальной культуры и литературы. Было подчёркнуто, что богатое творческое наследие этой выдающейся поэтессы не только отражает человеческие чувства и мысли, но и является образцом эстетического совершенства, свободомыслия и уважения к духовным ценностям.

Было отмечено, что в период независимости под мудрым руководством Основателя мира и национального единства — Лидера нации, Президента Республики Таджикистан уважаемого Эмомали Рахмона особое внимание уделяется изучению, сохранению и популяризации богатого культурного и литературного наследия народа, а также созданы благоприятные условия для всестороннего исследования творчества выдающихся исторических и литературных личностей.

Далее старший советник Отдела помощника Президента Республики Таджикистан по вопросам социального развития и связям с общественностью Масрур Абдуллозода подчеркнул, что литературное и культурное наследие таджикского народа является одной из важнейших основ национального самосознания, а изучение и популяризация выдающихся представителей науки и литературы играет важную роль в укреплении национальной идентичности и духовном воспитании общества.

Было отмечено, что Робия Балхи как одна из первых представительниц таджикско-персидской литературы благодаря своему содержательному творчеству и уникальной личности занимает достойное место в истории мировой культуры, а всестороннее изучение её жизни и творчества имеет особое значение для более глубокого познания истории литературы и национальной культуры.

Министр культуры Республики Таджикистан Матлубахон Сатториён в своём выступлении отметил, что Робия Балхи относится к числу гениев слова и выдающихся личностей персоязычной цивилизации, а её имя как первой поэтессы, имевшей собственный диван в таджикско-персидской литературе, золотыми буквами вписано в страницы истории. Было отмечено, что сохранившиеся произведения этой талантливой поэтессы являются образцом высокой культуры слова и отражают положение и роль женщины в культурном обществе того времени.

Было подчеркнуто, что в годы независимости благодаря постоянной поддержке Правительства Республики Таджикистан и особому вниманию Лидера нации уважаемого Эмомали Рахмона вопросам сохранения, изучения и популяризации историко-культурного наследия народа придаётся особое значение. Было отмечено, что уважение к жизни и творчеству выдающихся деятелей культуры, в том числе Робии Балхи, способствует укреплению национального самосознания, повышению культурного уровня общества и воспитанию молодого поколения в духе уважения к национальным ценностям.

В продолжение конференции учёные и исследователи из страны и зарубежья выступили с докладами, подчеркнув, что Робия Балхи является одной из первых ярких звёзд на небосклоне персидско-таджикской литературы, а её творчество сыграло важную роль в формировании классической литературы и развитии литературных традиций персоязычных народов. Было отмечено, что произведения этой талантливой поэтессы проникнуты любовью, чистотой, верностью, свободомыслием и высокими человеческими ценностями и по сей день сохраняют своё научное и литературное значение.

Было подчёркнуто, что глубокое изучение жизни и творческой деятельности Робии Балхи имеет особое значение для лучшего понимания ранних этапов формирования персидско-таджикской литературы и определения места женщин в истории культуры и цивилизации региона. В этом контексте литературное наследие Робии Балхи является важной частью культурной сокровищницы персоязычных народов, а его более широкая популяризация на международном уровне будет способствовать укреплению культурных связей и расширению научного сотрудничества.

RABIA BALKHI — THE FIRST WOMAN POET WITH A DIVAN IN TAJIK-PERSIAN LITERATURE

Today, June 10, at the initiative of the Presidium of the National Academy of Sciences of Tajikistan and the Institute of Language and Literature named after Rudaki, an International Scientific and Theoretical Conference entitled “Rabia Balkhi — the First Woman Poet with a Divan in Tajik-Persian Literature” was held at the National Library of Tajikistan.

The conference was opened by Farangis Sharifzoda, Director of the Rudaki Institute of Language and Literature of the National Academy of Sciences of Tajikistan, who emphasized that Rabia Balkhi is one of the prominent figures of classical Tajik-Persian literature and that her works played a significant role in the formation of poetic traditions and the development of Persian-language literature.

In his opening remarks, the President of the National Academy of Sciences of Tajikistan, Academician Khushvakhtzoda Qobiljon Khushvakht, stated that Rabia Balkhi is one of the outstanding figures of classical Tajik-Persian literature who, through her exceptional talent, broad worldview, and remarkable literary mastery, earned a special place in the history of national culture and literature. It was emphasized that the valuable literary heritage of this distinguished poet not only reflects human feelings and thoughts but also serves as a model of aesthetic excellence, free thinking, and respect for spiritual values.

It was noted that during the years of independence, under the wise leadership of the Founder of Peace and National Unity — Leader of the Nation, President of the Republic of Tajikistan, His Excellency Emomali Rahmon, special attention has been devoted to the study, preservation, and promotion of the nation’s rich cultural and literary heritage, and favorable conditions have been created for comprehensive research on the works of prominent historical and literary figures.

Continuing the conference, Masrur Abdullozoda, Senior Adviser of the Assistant to the President of the Republic of Tajikistan for Social Development and Public Relations, emphasized that the literary and cultural heritage of the Tajik people is one of the most important foundations of national identity, and that the study and promotion of outstanding figures of science and literature play an effective role in strengthening national identity and the spiritual education of society.

It was noted that Rabia Balkhi, as one of the earliest representatives of Tajik-Persian literature, holds a worthy place in the history of world culture through her rich literary works and unique personality, and that a comprehensive study of her life and творчество has particular significance for a deeper understanding of the history of literature and national culture.

In her speech, the Minister of Culture of the Republic of Tajikistan, Matlubakhon Sattoriyon, noted that Rabia Balkhi is among the literary geniuses and enduring figures of Persian-speaking civilization, and that her name, as the first woman poet with a divan in Tajik-Persian literature, has been inscribed in history in golden letters. It was emphasized that the surviving works of this talented poet are outstanding examples of literary culture and reflect the status and role of women in the cultural society of that era.

It was further stated that during the years of independence, with the continuous support of the Government of the Republic of Tajikistan and the special attention of the Leader of the Nation, His Excellency Emomali Rahmon, special importance has been attached to the preservation, study, and promotion of the nation’s historical and cultural heritage. It was noted that honoring the life and works of great cultural figures, including Rabia Balkhi, contributes to strengthening national identity, enhancing cultural awareness, and educating the younger generation in the spirit of respect for national values.

During the continuation of the conference, scholars and researchers from within the country and abroad delivered presentations, emphasizing that Rabia Balkhi is among the earliest shining stars of Persian-Tajik literature and that her literary works played an important role in the formation of classical literature and the development of Persian literary traditions. It was noted that the works of this gifted poet are filled with love, purity, loyalty, free thinking, and lofty human values, and continue to retain their scholarly and literary significance to this day.

It was emphasized that an in-depth study of the life and creative activity of Rabia Balkhi is of particular importance for a better understanding of the early stages of the formation of Persian-Tajik literature and for determining the place of women in the history of the region’s culture and civilization. In this context, the literary heritage of Rabia Balkhi constitutes an important part of the cultural treasury of Persian-speaking peoples, and its broader international promotion will contribute to strengthening cultural ties and expanding scientific cooperation.