Дар рӯзномаи нахустини тоҷикӣ «Бухори шариф» чанду чуни забони форсии тоҷикӣ яке аз масъалаҳои муҳим будааст. Аслан, пас аз интишори рӯзнома ба арсаи мубоҳиса баромадани забон як ҳодисаи табиӣ ва таърихӣ дар фарҳанги рӯзноманигорӣ ба шумор меояд. Ин ифода низ маъдум аст, ки «рӯзномаи миллат забони миллат аст» ва онро Мирзо Сироҷи Ҳаким дар мариди ҷойгоҳи рӯзнома дар ҳаёти маънавии миллат мавриди истифода қарор медиҳад. Аммо муҳим он аст, ки ин «забони миллат» оё ба миллат фаҳмост ё хайр.

Забони имрӯзаи тоҷикии Тоҷикистон минбари забони тоҷикони саросари Осиёи Марказӣ ба шумор меравад. Вай намуна аз гӯйиши тоҷикии тоҷикони Тоҷикистон, Қирғизистон, Қазоқистон, Туркманистон ва махсусан Ӯзбекистон аст ва ба қавле “дар ҳадду сарҳадшиносии ҷаҳон, сарҳадди тоҷик забони тоҷик аст”. Дар таҳқиқи рушди имрӯзаи забони тоҷикӣ намояндагони ҳамаи тоҷикони кишварҳои мазкур дирӯзу имрӯз ширкат доштанд ва доранд.

Дар даврони Истиқлоли давлатӣ шароити нав ва зарурати таҳким бахшидани пояҳои давлатдории миллӣ масъалаи таҳқиқи ҳамаҷонибаи забони тоҷикиро ба миён овард. Дастовардҳои асосии мо дар даврони Истиқлол ба таври комил дар коргузории расмӣ ҷорӣ шудани забони давлатӣ ва ба забони муоширати байни халқҳои сокини кишвар табдил ёфтани забони давлатӣ мебошад.

Забони ҳар як халқу миллат дар баробари воситаи муошират буданашон, муҳимтарин нигаҳдорандаи фарҳанги миллат ба ҳисоб меравад. Ба воситаи забон урфу одатҳо, анъанаҳо, ҷаҳонбинӣ, тарзи зиндагӣ ва арзишҳои халқу миллат муаррифӣ гардида, хусусиятҳои миллӣ-фарҳангӣ забонро нотакрор ва махсус мегардонад. Худи як мафҳум метавонад дар забонҳои гуногуни дунё тибқи арзишҳои фарҳангии соҳибзабонон маъноҳои гуногунро ифода намуда, ба табиати худи забон, рӯзгори мардум, расму оини марбут ба он ишора намояд.